LemmaProva Lemma

Lemma › Maturità › 1999

Seconda prova maturità 1999: Luciano, Due volte accusato (Bis accusatus) — testo greco, parole e significati

Alla maturità 1999 il Ministero ha assegnato al liceo classico una versione di greco tratta da Luciano, Due volte accusato (Bis accusatus) (1-2). Qui trovi il testo originale del brano e, per ogni parola, il lemma e il significato di dizionario, con i vocabolari e le fonti che Lemma usa per rispondere.

Anno
1999
Lingua
Greco
Autore
Luciano
Opera
Due volte accusato (Bis accusatus)
Passo
1-2
Titolo della traccia
Zeus si lamenta del suo lavoro
Lunghezza
450 parole, 198 lemmi diversi

Il testo ministeriale è un compendio, con due omissioni segnate da [...]: qui il passo di Luciano è riportato di seguito, senza tagli.

Il testo originale

1ἀλλʼ ἐπιτριβεῖεν ὁπόσοι τῶν φιλοσόφων παρὰ μόνοις τὴν εὐδαιμονίαν φασὶν εἶναι τοῖς θεοῖς. εἰ γοῦν ᾔδεσαν ὁπόσα τῶν ἀνθρώπων ἕνεκα πάσχομεν, οὐκ ἂν ἡμᾶς τοῦ νέκταρος ἢ τῆς ἀμβροσίας ἐμακάριζον Ὁμήρῳ πιστεύσαντες ἀνδρὶ τυφλῷ καὶ γόητι, μάκαρας ἡμᾶς καλοῦντι καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ διηγουμένῳ, ὃς οὐδὲ τὰ ἐν τῇ γῇ καθορᾶν ἐδύνατο. αὐτίκα γέ τοι ὁ μὲν Ἥλιος οὑτοσὶ ζευξάμενος τὸ ἅρμα πανήμερος τὸν οὐρανὸν περιπολεῖ πῦρ ἐνδεδυκὼς καὶ τῶν ἀκτίνων ἀποστίλβων, οὐδʼ ὅσον κνήσασθαι τὸ οὖς, φασί, σχολὴν ἄγων· ἢν γάρ τι κἂν ὀλίγον ἐπιρρᾳθυμήσας λάθῃ, ἀφηνιάσαντες οἱ ἵπποι καὶ τῆς ὁδοῦ παρατραπόμενοι κατέφλεξαν τὰ πάντα. ἡ Σελήνη δὲ ἄγρυπνος καὶ αὐτὴ περίεισιν φαίνουσα τοῖς κωμάζουσιν καὶ τοῖς ἀωρὶ ἀπὸ τῶν δείπνων ἐπανιοῦσιν. ὁ Ἀπόλλων τε αὖ πολυπράγμονα τὴν τέχνην ἐπανελόμενος ὀλίγου δεῖν τὰ ὦτα ἐκκεκώφηται πρὸς τῶν ἐνοχλούντων κατὰ χρείαν τῆς μαντικῆς, καὶ ἄρτι μὲν αὐτῷ ἐν Δελφοῖς ἀναγκαῖον εἶναι, μετʼ ὀλίγον δὲ εἰς Κολοφῶνα θεῖ, κἀκεῖθεν εἰς Ξάνθον μεταβαίνει καὶ δρομαῖος αὖθις εἰς Δῆλον ἢ εἰς Βραγχίδας· καὶ ὅλως ἔνθα ἂν ἡ πρόμαντις πιοῦσα τοῦ ἱεροῦ νάματος καὶ μασησαμένη τῆς δάφνης καὶ τὸν τρίποδα διασείσασα κελεύῃ παρεῖναι, ἄοκνον χρὴ αὐτίκα μάλα παρεστάναι συνείροντα τοὺς χρησμοὺς ἢ οἴχεσθαί οἱ τὴν δόξαν τῆς τέχνης. ἐῶ γὰρ λέγειν ὁπόσα ἐπὶ πείρᾳ τῆς μαντικῆς ἐπιτεχνῶνται αὐτῷ ἄρνεια κρέα καὶ χελώνας εἰς τὸ αὐτὸ ἕψοντες, ὥστε εἰ μὴ τὴν ῥῖνα ὀξὺς ἦν, κἂν ἀπῆλθεν αὐτοῦ ὁ Λυδὸς καταγελῶν. ὁ μὲν γὰρ Ἀσκληπιὸς ὑπὸ τῶν νοσούντων ἐνοχλούμενος ὁρῇ τε δεινὰ θιγγάνει τε ἀηδέων ἐπʼ ἀλλοτρίῃσί τε συμφορῇσιν ἰδίας καρποῦται λύπας. τί γὰρ ἂν ἢ τοὺς Ἀνέμους φυτουργοῦντας λέγοιμι καὶ παραπέμποντας τὰ πλοῖα καὶ τοῖς λικμῶσιν ἐπιπνέοντας, ἢ τὸν Ὕπνον ἐπὶ πάντας πετόμενον, ἢ τὸν Ὄνειρον μετὰ τοῦ Ὕπνου διανυκτερεύοντα καὶ ὑποφητεύοντα αὐτῷ; πάντα γὰρ ταῦτα ὑπὸ φιλανθρωπίας οἱ θεοὶ πονοῦσιν, πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς γῆς βίον ἕκαστος συντελοῦντες. 2καίτοι τὰ μὲν τῶν ἄλλων μέτρια· ἐγὼ δὲ αὐτὸς ὁ πάντων βασιλεὺς καὶ πατὴρ ὅσας μὲν ἀηδίας ἀνέχομαι, ὅσα δὲ πράγματα ἔχω πρὸς τοσαύτας φροντίδας διῃρημένος· ᾧ πρῶτα μὲν τὰ τῶν ἄλλων θεῶν ἔργα ἐπισκοπεῖν ἀναγκαῖον ὁπόσοι τι ἡμῖν συνδιαπράττουσι τῆς ἀρχῆς, ὡς μὴ βλακεύωσιν ἐν αὐτοῖς, ἔπειτα δὲ καὶ αὐτῷ μυρία ἄττα πράττειν καὶ σχεδὸν ἀνέφικτα ὑπὸ λεπτότητος· οὐ γὰρ μόνον τὰ κεφάλαια ταῦτα τῆς διοικήσεως, ὑετοὺς καὶ χαλάζας καὶ πνεύματα καὶ ἀστραπὰς αὐτὸς οἰκονομησάμενος καὶ διατάξας πέπαυμαι τῶν ἐπὶ μέρους φροντίδων ἀπηλλαγμένος, ἀλλά με δεῖ καὶ ταῦτα μὲν ποιεῖν ἀποβλέπειν δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἁπανταχόσε καὶ πάντα ἐπισκοπεῖν ὥσπερ τὸν ἐν τῇ Νεμέᾳ βουκόλον, τοὺς κλέπτοντας, τοὺς ἐπιορκοῦντας, τοὺς θύοντας, εἴ τις ἔσπεισε, πόθεν ἡ κνῖσα καὶ ὁ καπνὸς ἀνέρχεται, τίς νοσῶν ἢ πλέων ἐκάλεσεν, καὶ τὸ πάντων ἐπιπονώτατον, ὑφʼ ἕνα καιρὸν ἔν τε Ὀλυμπίᾳ τῇ ἑκατόμβῃ παρεῖναι καὶ ἐν Βαβυλῶνι τοὺς πολεμοῦντας ἐπισκοπεῖν καὶ ἐν Γέταις χαλαζᾶν καὶ ἐν Αἰθίοψιν εὐωχεῖσθαι.

Le parole del brano, lemma per lemma

198 lemmi, nell'ordine in cui compaiono. Per ogni lemma, il significato di dizionario, le forme che trovi nel brano e la sua frequenza su tutto il greco antico (frequentissima, frequente, poco frequente, rara).

LemmaSignificatoNel branoFrequenza
περιπολέω—περιπολεῖ (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)rara
πῦρfuocoπῦρ (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare)frequentissima
ἐνδύω—ἐνδεδυκὼς (perfetto participio attivo maschile nominativo/vocativo singolare)frequente
ἀκτίςraggioἀκτίνων (femminile genitivo plurale)poco frequente
ἀποστίλβω—ἀποστίλβων (presente participio attivo maschile nominativo singolare)rara
ὅσοςquantoὅσον (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare), ὅσας (femminile accusativo plurale), ὅσα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
κνάωgrattarsiκνήσασθαι (aoristo infinito medio)rara
οὖςorecchioοὖς (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare), ὦτα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequente
φημίdireφασί (presente indicativo attivo 3ª pers. plurale [enclitico])frequentissima
σχολήriposo; pigrizia; tempo di studio, scuolaσχολὴν (femminile accusativo singolare)frequente
ἄγωcondurreἄγων (presente participio attivo maschile nominativo singolare)frequentissima
ἐάν—ἢν (invariabile [contratto])frequentissima
γάρinfatti; poiché; giacchéγάρ (invariabile), γὰρ (invariabile)frequentissima
τιςqualche cosaτι (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare [enclitico]), τις (maschile/femminile nominativo singolare [enclitico])frequentissima
κἀν—κἂν (invariabile)rara
ὀλίγοςun pocoὀλίγον (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare), ὀλίγου (maschile/neutro genitivo singolare)frequentissima
ἐπιρρᾳθυμέω—ἐπιρρᾳθυμήσας (aoristo participio attivo maschile nominativo/vocativo singolare)rara
λανθάνωcelarsiλάθῃ (aoristo congiuntivo attivo 3ª pers. singolare)frequentissima
ἀφηνιάζω—ἀφηνιάσαντες (aoristo participio attivo maschile nominativo/vocativo plurale)rara
ἵπποςcavalloἵπποι (maschile/femminile nominativo/vocativo plurale)frequentissima
ὁδόςvia, strada, percorso, camminoὁδοῦ (femminile genitivo singolare)frequentissima
παρατρέπω—παρατραπόμενοι (aoristo participio medio maschile nominativo/vocativo plurale)poco frequente
καταφλέγω—κατέφλεξαν (aoristo indicativo attivo 3ª pers. plurale)poco frequente
πᾶςtuttoπάντα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale), πάντας (maschile accusativo plurale), πάντων (maschile/neutro genitivo plurale)frequentissima
ὁil, loἡ (femminile nominativo/vocativo singolare [proclitico]), τοὺς (maschile accusativo plurale)frequentissima
ΣελήνηlunaΣελήνη (femminile nominativo/vocativo singolare)frequente
δέma; e; d'altra parte; inveceδὲ (invariabile)frequentissima
ἄγρυπνοςinsonneἄγρυπνος (maschile/femminile nominativo singolare)poco frequente
αὐτόςstessoαὐτὴ (femminile nominativo/vocativo singolare), αὐτῷ (maschile dativo singolare), αὐτὸ (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare), αὐτοῦ (maschile genitivo singolare), αὐτὸς (maschile nominativo singolare), αὐτοῖς (neutro dativo plurale), αὐτὸν (maschile accusativo singolare)frequentissima
φαίνωmostrare; apparireφαίνουσα (presente participio attivo femminile nominativo/vocativo singolare)frequentissima
κωμάζωfare baldoriaκωμάζουσιν (presente participio attivo maschile/neutro dativo plurale)poco frequente
ἀωρίfuor di tempoἀωρὶ (invariabile)rara
ἀπόda, a partire da (+gen.); lontano da (+gen.); per mezzo di (+gen.)ἀπὸ (invariabile)frequentissima
δεῖπνονpastoδείπνων (neutro genitivo plurale)frequente
ἐπάνειμι—ἐπανιοῦσιν (presente participio attivo maschile/neutro dativo plurale)poco frequente
Ἀπόλλων—Ἀπόλλων (maschile nominativo/vocativo singolare)frequente
τεe; sia... sia (τε... τε)τε (invariabile [enclitico])frequentissima
αὖinoltreαὖ (invariabile)frequentissima
πολυπράγμωνfaccendiereπολυπράγμονα (maschile/femminile accusativo singolare)rara
τέχνηabilità; arteτέχνην (femminile accusativo singolare), τέχνης (femminile genitivo singolare)frequentissima
ἐπαναιρέομαι—ἐπανελόμενος (aoristo participio medio maschile nominativo singolare)rara
δέωmancare di; dovere; chiedereδεῖν (presente infinito attivo), δεῖ (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)frequentissima
ἐκκωφέω—ἐκκεκώφηται (perfetto indicativo medio-passivo 3ª pers. singolare)rara
πρόςda parte di (+gen.); presso, vicino a (+dat.); verso, contro (+acc.)πρὸς (invariabile)frequentissima
ἐνοχλέω—ἐνοχλούντων (presente participio attivo maschile/neutro genitivo plurale), ἐνοχλούμενος (presente participio medio-passivo maschile nominativo singolare)poco frequente
κατάgiù da, sotto (+gen.); lungo, attraverso (+acc.); secondo, in conformità a (+acc.)κατὰ (invariabile)frequentissima
χρείαvantaggioχρείαν (femminile accusativo singolare)frequentissima
μαντικόςarte divinatoriaμαντικῆς (femminile genitivo singolare)poco frequente
ἄρτιoraἄρτι (invariabile)frequente
Δελφοίnome proprio, città in FocideΔελφοῖς (maschile dativo plurale)frequente
ἀναγκαῖοςnecessarioἀναγκαῖον (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare)frequentissima
εἰςin, verso (+acc.); a (+acc.); per (+acc.)εἰς (invariabile [proclitico])frequentissima
Κολοφών—Κολοφῶνα (maschile accusativo singolare)rara
θέωcorrereθεῖ (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)frequente
ἐκεῖθενdi làκἀκεῖθεν (invariabile)frequente
Ξάνθοςnome proprio, città in LiciaΞάνθον (maschile accusativo singolare)poco frequente
μεταβαίνω—μεταβαίνει (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)frequente
δρομαῖοςveloceδρομαῖος (maschile nominativo singolare)rara
αὖθιςdi nuovoαὖθις (invariabile)frequentissima
Δῆλος—Δῆλον (femminile accusativo singolare)frequentissima
Βράγχιδαι—Βραγχίδας (maschile accusativo plurale)rara
ὅλος—ὅλως (avverbiale)frequentissima
ἔνθαlà, qui; dove; allora; quandoἔνθα (invariabile)frequentissima
πρόμαντιςsacerdotessaπρόμαντις (femminile nominativo singolare)rara
πίνωbereπιοῦσα (aoristo participio attivo femminile nominativo/vocativo singolare)frequentissima
ἱερόςsacroἱεροῦ (maschile/neutro genitivo singolare)frequentissima
νᾶμαsorgenteνάματος (neutro genitivo singolare)poco frequente
μασάομαιmasticareμασησαμένη (aoristo participio medio femminile nominativo/vocativo singolare)rara
δάφνηalloroδάφνης (femminile genitivo singolare)poco frequente
τρίπουςtripodeτρίποδα (maschile/femminile accusativo singolare)poco frequente
διασείω—διασείσασα (aoristo participio attivo femminile nominativo/vocativo singolare)poco frequente
κελεύωordinareκελεύῃ (presente congiuntivo attivo 3ª pers. singolare)frequentissima
πάρειμιessere presente; essere vicino; assistere; essere a disposizioneπαρεῖναι (presente infinito attivo)frequentissima
ἄοκνος—ἄοκνον (maschile/femminile accusativo singolare)rara
χρήè necessarioχρὴ (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)frequentissima
μάλαmolto; assai; grandemente; davveroμάλα (invariabile)frequentissima
παρίστημι—παρεστάναι (perfetto infinito attivo)frequente
συνείρω—συνείροντα (presente participio attivo maschile accusativo singolare)poco frequente
χρησμόςoracoloχρησμοὺς (maschile accusativo plurale)frequente
οἴχομαιsparireοἴχεσθαί (presente infinito medio-passivo)frequente
ἐάωpermettereἐῶ (presente indicativo attivo 1ª pers. singolare)frequentissima
λέγωdireλέγειν (presente infinito attivo), λέγοιμι (presente ottativo attivo 1ª pers. singolare)frequentissima
ἐπίsu, sopra (+gen., dat., acc.); verso, contro (+acc.); presso (+dat.)ἐπὶ (invariabile)frequentissima
πεῖραprova, esperienzaπείρᾳ (femminile dativo singolare)frequente
ἐπιτεχνάομαι—ἐπιτεχνῶνται (presente indicativo medio-passivo 3ª pers. plurale [contratto])rara
ἄρνειοςd'agnelloἄρνεια (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)rara
κρέας—κρέα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequente
χελώνηtestuggine, tartarugaχελώνας (femminile accusativo plurale)poco frequente
ἕψωbollireἕψοντες (presente participio attivo maschile nominativo/vocativo plurale)frequente
ὥστεcosì che; in modo che; tanto da; cosicchéὥστε (invariabile)frequentissima
μήnon; affinché non, che non; se nonμὴ (invariabile)frequentissima
ῥίςnasoῥῖνα (femminile accusativo singolare)frequente
ὀξύςacuto, pungente, acidoὀξὺς (maschile nominativo singolare)frequentissima
εἰμίessereἦν (imperfetto indicativo attivo 3ª pers. singolare)frequentissima
ἀπέρχομαι—ἀπῆλθεν (aoristo indicativo attivo 3ª pers. singolare [ν efelcistico])frequentissima
Λυδός—Λυδὸς (maschile nominativo singolare)poco frequente
καταγελάω—καταγελῶν (presente participio attivo maschile nominativo singolare)poco frequente
ἈσκληπιόςAsclepio, dio della medicinaἈσκληπιὸς (maschile nominativo singolare)poco frequente
ὑπόsotto (+gen., dat., acc.); da, ad opera di (+gen. d'agente); durante (+acc.)ὑπὸ (invariabile)frequentissima
νοσέω—νοσούντων (presente participio attivo maschile/neutro genitivo plurale), νοσῶν (presente participio attivo maschile nominativo singolare)frequente
δεινόςterribileδεινὰ (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
θιγγάνωtoccareθιγγάνει (presente indicativo attivo 3ª pers. singolare)poco frequente
ἀηδήςspiacevoleἀηδέων (maschile/femminile/neutro genitivo plurale)poco frequente
ἀλλότριοςaltruiἀλλοτρίῃσί (femminile dativo plurale)frequente
συμφορά—συμφορῇσιν (femminile dativo plurale)frequente
ἴδιοςdi sé stesso, riguardante sé stesso; privato; riferito a; separato, distintoἰδίας (femminile accusativo plurale)frequentissima
καρπόωritrarreκαρποῦται (presente indicativo medio-passivo 3ª pers. singolare [contratto])poco frequente
λύπηdoloreλύπας (femminile accusativo plurale)frequente
ἄνεμοςventoἈνέμους (maschile accusativo plurale)frequente
φυτουργέωaiuto la coltivazioneφυτουργοῦντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)rara
παραπέμπω—παραπέμποντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)poco frequente
πλοῖονnaveπλοῖα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequente
λικμάωventilareλικμῶσιν (presente participio attivo maschile/neutro dativo plurale)rara
ἐπιπνέω—ἐπιπνέοντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)rara
ὝπνοςsonnoὝπνον (maschile accusativo singolare), Ὕπνου (maschile genitivo singolare)frequente
πέτομαιvolareπετόμενον (presente participio medio-passivo maschile accusativo singolare)poco frequente
ὌνειροςsognoὌνειρον (maschile accusativo singolare)frequente
μετάcon, insieme a (+gen.); tra, in mezzo a (+dat.); dopo, dietro a (+acc.)μετὰ (invariabile)frequentissima
διανυκτερεύω—διανυκτερεύοντα (presente participio attivo maschile accusativo singolare)rara
ὑποφητεύωinterpretareὑποφητεύοντα (presente participio attivo maschile accusativo singolare)rara
οὗτοςquestoταῦτα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
φιλανθρωπία—φιλανθρωπίας (femminile genitivo singolare)poco frequente
θεόςdioθεοὶ (maschile nominativo/vocativo plurale), θεῶν (maschile genitivo plurale)frequentissima
πονέωfaticare; lavorareπονοῦσιν (presente indicativo attivo 3ª pers. plurale)frequente
γῆterraγῆς (femminile genitivo singolare)frequentissima
βίοςvitaβίον (maschile accusativo singolare)frequentissima
ἕκαστοςciascunoἕκαστος (maschile nominativo singolare)frequentissima
συντελέω—συντελοῦντες (presente participio attivo maschile nominativo/vocativo plurale)frequente
καίτοι—καίτοι (invariabile)frequentissima
ἄλλοςun altroἄλλων (maschile genitivo plurale)frequentissima
μέτριοςmoderatoμέτρια (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
ἐγώ—ἐγὼ (maschile/femminile nominativo/vocativo 1ª pers. singolare), ἡμῖν (maschile/femminile dativo 1ª pers. plurale), με (maschile/femminile accusativo 1ª pers. singolare [enclitico])frequentissima
βασιλεύςre, sovrano; principe, signoreβασιλεὺς (maschile nominativo singolare)frequentissima
πατήρpadreπατὴρ (maschile nominativo singolare)frequentissima
ἀηδίαavversitàἀηδίας (femminile accusativo plurale)poco frequente
ἀνέχω—ἀνέχομαι (presente indicativo medio-passivo 1ª pers. singolare)frequente
πρᾶγμαfattoπράγματα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
ἔχωavere; stareἔχω (presente indicativo attivo 1ª pers. singolare)frequentissima
τοσοῦτοςtantoτοσαύτας (femminile accusativo plurale)frequentissima
φροντίςpreoccupazioneφροντίδας (femminile accusativo plurale), φροντίδων (femminile genitivo plurale)frequente
διαιρέω—διῃρημένος (perfetto participio medio-passivo maschile nominativo singolare)frequentissima
ὅςil qualeᾧ (maschile/neutro dativo singolare)frequentissima
πρῶτοςprimoπρῶτα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
ἔργονopera; lavoroἔργα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
ἐπισκοπέω—ἐπισκοπεῖν (presente infinito attivo)frequente
συνδιαπράσσω—συνδιαπράττουσι (presente indicativo attivo 3ª pers. plurale)rara
ἀρχήinizio; governo; dominioἀρχῆς (femminile genitivo singolare)frequentissima
ὡςcome; poiché; che; affinchéὡς (invariabile [proclitico])frequentissima
βλακεύω—βλακεύωσιν (presente congiuntivo attivo 3ª pers. plurale [ν efelcistico])rara
ἔπειταpoi; in seguito; dopo; quindiἔπειτα (invariabile)frequentissima
μυρίοςinnumerevoleμυρία (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequente
πράσσωfareπράττειν (presente infinito attivo)frequentissima
σχεδόν—σχεδὸν (invariabile)frequente
ἀνέφικτος—ἀνέφικτα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)rara
λεπτότηςleggerezzaλεπτότητος (femminile genitivo singolare)poco frequente
οὐ—οὐ (invariabile [proclitico])frequentissima
μόνοςsolo; singoloμόνον (neutro nominativo/vocativo/accusativo singolare)frequentissima
κεφάλαιος—κεφάλαια (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequente
διοίκησιςamministrazioneδιοικήσεως (femminile genitivo singolare)poco frequente
ὑετόςpioggiaὑετοὺς (maschile accusativo plurale)poco frequente
χάλαζαgrandineχαλάζας (femminile accusativo plurale)poco frequente
πνεῦμαsoffio; vento; soffio vitale; respiroπνεύματα (neutro nominativo/vocativo/accusativo plurale)frequentissima
ἀστραπήfulmine, lampoἀστραπὰς (femminile accusativo plurale)poco frequente
οἰκονομέω—οἰκονομησάμενος (aoristo participio medio maschile nominativo singolare)poco frequente
διατάσσω—διατάξας (aoristo participio attivo maschile nominativo/vocativo singolare)poco frequente
παύωcessareπέπαυμαι (perfetto indicativo medio-passivo 1ª pers. singolare)frequentissima
μέροςparteμέρους (neutro genitivo singolare)frequentissima
ἀπαλλάσσω—ἀπηλλαγμένος (perfetto participio medio-passivo maschile nominativo singolare)frequente
ἀλλάma, però; tuttavia; bensìἀλλά (invariabile)frequentissima
ποιέωfareποιεῖν (presente infinito attivo)frequentissima
ἀποβλέπω—ἀποβλέπειν (presente infinito attivo)frequente
χρόνοςtempo (cronologico)χρόνον (maschile accusativo singolare)frequentissima
ἁπανταχόσε—ἁπανταχόσε (invariabile)rara
ὥσπερcome; proprio come; quasi; come seὥσπερ (invariabile)frequentissima
Νεμέαnome proprio, città e pianuraΝεμέᾳ (femminile dativo singolare)poco frequente
βουκόλος—βουκόλον (maschile accusativo singolare)rara
κλέπτωrubareκλέπτοντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)poco frequente
ἐπιορκέω—ἐπιορκοῦντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)poco frequente
θύωsacrificoθύοντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)frequente
εἰse; qualora; se maiεἴ (invariabile [proclitico])frequentissima
σπένδωfare libagioniἔσπεισε (aoristo indicativo attivo 3ª pers. singolare)poco frequente
πόθενdondeπόθεν (invariabile)frequente
κνῖσαodore della carne arrostitaκνῖσα (femminile nominativo/vocativo singolare)poco frequente
καπνόςvaporeκαπνὸς (maschile nominativo singolare)poco frequente
ἀνέρχομαι—ἀνέρχεται (presente indicativo medio-passivo 3ª pers. singolare)frequente
πλέωnavigareπλέων (presente participio attivo maschile nominativo singolare)frequente
καλέωchiamareἐκάλεσεν (aoristo indicativo attivo 3ª pers. singolare [ν efelcistico])frequentissima
ἐπίπονος—ἐπιπονώτατον (neutro nominativo/vocativo/accusativo superlativo singolare)poco frequente
καιρόςmomento, opportunitàκαιρὸν (maschile accusativo singolare)frequentissima
ἐνin, dentro (+dat.); tra, fra (+dat.)ἔν (invariabile [proclitico])frequentissima
Ὀλυμπία—Ὀλυμπίᾳ (femminile dativo singolare)poco frequente
ἑκατόμβηuccisione di cento buoiἑκατόμβῃ (femminile dativo singolare)poco frequente
Βαβυλώνnome proprio, BabiloniaΒαβυλῶνι (femminile dativo singolare)frequente
πολεμέωattaccare guerraπολεμοῦντας (presente participio attivo maschile accusativo plurale)frequente
Γέται—Γέταις (maschile dativo plurale)poco frequente
χαλαζάω—χαλαζᾶν (presente infinito attivo)rara
Αἰθίοψ—Αἰθίοψιν (maschile dativo plurale)poco frequente
εὐωχέω—εὐωχεῖσθαι (presente infinito medio-passivo)poco frequente

Una forma può appartenere a più lemmi, e quale sia lo decide la frase: qui il lemma è quello che il contesto richiede, scelto fra le letture del lemmario (Morpheus); le forme su cui la scelta non è sicura sono lasciate fuori. Se la stessa forma ricorre più volte con funzioni diverse (un «quae» relativo e uno al plurale, per esempio) trovi una sola analisi: quale valga in ogni punto lo decide la frase. I significati sono di dizionario, non la traduzione nel contesto: controllali sempre sul vocabolario. Hai trovato un errore? Scrivi a ciao@lemma.algon.one. Non riconosciute dal lemmario (nomi propri, forme rare o rovinate): ἀλλʼ, ἐπιτριβεῖεν, ὁπόσοι, τῶν, φιλοσόφων, παρὰ, μόνοις, τὴν, εὐδαιμονίαν, φασὶν, εἶναι, τοῖς, θεοῖς, εἰ, γοῦν, ᾔδεσαν, ὁπόσα, ἀνθρώπων, ἕνεκα, πάσχομεν, οὐκ, ἂν, ἡμᾶς, τοῦ, νέκταρος, ἢ, τῆς, ἀμβροσίας, ἐμακάριζον, Ὁμήρῳ, πιστεύσαντες, ἀνδρὶ, τυφλῷ, καὶ, γόητι, μάκαρας, καλοῦντι, τὰ, ἐν, οὐρανῷ, διηγουμένῳ, ὃς, οὐδὲ, τῇ, γῇ, καθορᾶν, ἐδύνατο, αὐτίκα, γέ, τοι, ὁ, μὲν, Ἥλιος, οὑτοσὶ, ζευξάμενος, τὸ, ἅρμα, πανήμερος, τὸν, οὐρανὸν, οὐδʼ, μετʼ, ἐπʼ, ὑφʼ.

Le parole più rare

ἐπιρρᾳθυμέω, κἀν, ὑποφητεύω, φυτουργέω, ἁπανταχόσε, ἐπαναιρέομαι, Βράγχιδαι, συνδιαπράσσω. Sono quelle che il dizionario ti farà cercare: impara prima le altre.

Quanto vocabolario di base serve

102 dei 198 lemmi del brano sono fra i 1.000 più frequenti del greco antico: se li sai già, la versione è molto più vicina.

Affronta la versione con Lemma. Incolla il brano: Lemma ti mostra lemma, analisi e costruzione di ogni parola e ti dice quale fonte lo conferma, senza darti la traduzione già pronta. Quattro domande gratis, senza carta.

Prova Lemma

Altre tracce di Luciano alla maturità: 2008.

2000: Vitruvio, De architectura →

Testo: Perseus Digital Library e Open Greek and Latin, licenza CC BY-SA 4.0. Lemmi: Morpheus (Perseus) e GLAUx. Significati: lessico di base del Dickinson College Commentaries, Wikizionario, Calonghi, Rocci. Tutte le fonti e le licenze sono in Fonti. La traccia è quella assegnata dal Ministero dell'Istruzione (riferimenti: giuliotortello.it, studenti.it).

Per approfondire

Altre tracce di Luciano

Traccia successiva: Maturità 2000: Vitruvio, De architectura · Tutte le tracce dal 1999